Hoàngquang’s Blog

01/11/2011

Nhà nước có dám bỏ kinh doanh?

Filed under: Chính trị- xã hội,Kinh tế — hoangquang @ 4:43 sáng
Tags: ,

Hoàng Phương Loan
nguyên Thường trực Ban Bí thư Phan Diễn cho hay, nhận thức của chính ông về kinh tế nhà nước đã khác so với hơn 1 năm trước.

“Vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế rất quan trọng nhưng kinh tế Nhà nước thì chưa chắc"

Tin AFP/Lê Quốc Tuấn. X-CafeVN chuyển ngữ Các cải cách kinh tế của Việt Nam phải đối diện với cơn khủng hoảng về niềm tin Lê Đăng Doanh
Cơ hội và thách thức cho KH&CN trong tái cấu trúc kinh tế
DT Mô hình tỉnh kiểu mẫu: hài hước hay sự thực?
Nguyễn Quang Duy Mô hình chính trị CS không thể tự đổi mới rfa Việt Nam không đủ khả năng bảo vệ động vật hoang dã quí hiếm?
***

Nhà nước có dám bỏ kinh doanh?
Bàn về đổi mới tư duy để có thể tái cấu trúc nền kinh tế, nguyên Thường trực Ban Bí thư Phan Diễn cho hay, nhận thức của chính ông về kinh tế nhà nước đã khác so với hơn 1 năm trước.

“Nhận thức đã khác”
Ông cho hay, đầu năm 2010, thảo luận về vị trí của kinh tế Nhà nước, ông cho rằng, nói kinh tế nhà nước là chủ đạo vẫn đúng. Bởi lẽ chúng ta cần một lực lượng trong tay nhà nước, giúp nhà nước thực hiện các ý đồ, định hướng nền kinh tế, làm những việc mà các thành phần kinh tế khác không làm được.
Thế nhưng, qua những chuyến đi khảo sát ở các nước, “nhận thức của tôi (Phan Diễn – pv) về vị trí của kinh tế Nhà nước đã khác”.
“Vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế rất quan trọng nhưng kinh tế Nhà nước thì chưa chắc”, nguyên Thường trực Ban Bí thư nói.
Hàn Quốc là bài học thực tế tạo nên bước chuyển nhận thức ấy.
Đánh giá cao vài trò của Chính phủ trong việc định hướng phát triển kinh tế, đề ra nhiều chủ trương, chính sách, nhưng Hàn Quốc thực hiện được những ý định không phải dựa vào lực lượng kinh tế quốc doanh mà chính là vào lực lượng tư nhân.
Ngay cả tư nhân, nhà nước cũng không quá o bế đối với lĩnh vực cần ưu đãi, và cũng không nên nuông chiều, ưu đãi quá lâu. Hàn Quốc đã từng trả giá khi o bế các cheabol.
Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan cho rằng “Gốc gác của vấn đề là nhiều tư duy không ổn mà ta ít nhắc tới.
Tư duy của vị trí nhà nước trong nền kinh tế thị trường của ta còn khác nhau và chưa rõ, kể cả nhà nước trung ương và nhà nước địa phương. Ở các nước, chính quyền chủ yếu lo quản lý hành chính nhà ước, không ai đi làm kinh tế cả.
Ông nêu vấn đề: Với các nước GDP là câu chuyện của DN, đâu phải là của nhà nước lo. Ở ta thì khác. Các địa phương được đánh giá qua thành tích tăng trưởng, qua các con số như GDP, và hệ quả tất yếu là họ chạy, xin đầu tư, là chạy theo tư duy nhiệm kì. Mỗi tỉnh là một pháo đài, một đơn vị kinh tế hoàn chỉnh. Không gian kinh tế quốc gia vì thế bị chia cắt thành không gian kinh tế tỉnh, nền kinh tế bị xé lẻ.
Trách nhiệm lo phúc lợi xã hội của Nhà nước cũng thông qua DNNN, tức là vẫn là nhà nước làm kinh doanh, bởi tiền ngân sách rót qua DNNN tới dân.
Thực tế, nền kinh tế VN đang phải trả giá cho những bất cập trong phân vai giữa nhà nước và tư nhân trong kinh tế.
Theo Ban đổi mới và phát triển doanh nghiệp, khu vực này hiện đang sở hữu 70% tổng tài sản cố định của nền kinh tế, chi phối 20% vốn đầu tư của toàn xã hội, 60% tín dụng của hệ thống ngân hàng thương mại, 50% vốn đầu tư nhà nước và 70% nguồn vốn ODA.
Được bảo hộ lớn và ưu đãi nhiều, thế nhưng, khu vực này chỉ tạo ra 25% doanh thu, 37% lợi nhuận trước thuế và 20% giá trị sản xuất công nghiệp.

Hơn nữa, khu vực này dựa vào vay nợ lớn để đầu tư. Không kể 9 tập đoàn, tổng công ty nhà nước chưa có số liệu, con số nợ của các DNNN đã lên tới 54,2% GDP, TS Phan Thanh Hà, Vụ phó Vụ tài chính và tiền tệ, Bộ Kế hoạch đầu tư dẫn lại thống kê của Ban đổi mới và phát triển DN.
“Khi một quốc gia đưa phần lớn vốn đầu tư nhưng lại không đưa được lực lượng lao động vào một khu vực, và khu vực này lại không thể tự tạo ra được ngân lưu hay không duy trì được tỷ phần đóng góp của mình vào sản lượng của nền kinh tế dù đó được bảo hộ và những lợi thế khác, thì đó không phải là biểu hiện của quản lý kinh tế tốt”, GS David Dapice từng cảnh báo như vậy trong một nghiên cứu của ông năm 2003.
“Một khi tư duy không thay đổi, chúng ta sẽ chứng kiến kế hoạch mà Chính phủ đang trình, Quốc hội đang bàn sẽ không thể thay đổi được…Sẽ chẳng có tái cấu trúc đâu”, ông Vũ Khoan nói.
Cưỡng lại “xu thế”?
Bàn về chuyện tái cấu trúc, các chuyên gia đều nhấn mạnh nhu cầu xác định rõ chức năng, nhiệm vụ kinh tế của nhà nước trong nền kinh tế thị trường: cái gì cần nhà nước đầu tư, cái gì tư nhân đầu tư. Vốn đầu tư nhà nước sẽ không đổ vào những ngành nghề mà khu vực tư nhân làm được.
Nhà nước không nên sử dụng doanh nghiệp nhà nước như một công cụ điều tiết vĩ mô, điều tiết thị trường hay thực hiện chính sách xã hội.
Điều nghịch lí là, ở Việt Nam, khi tư nhân hào hứng đầu tư thì nhà nước cũng lao vào cạnh tranh, và ngược lại. Việc đầu tư ở cảng Thị Vải – Cái Mép là một ví dụ, khi có tới 3 dự án cảng thuộc liên doanh của Tân Cảng Sài Gòn.
Theo TS Vũ Thành Tự Anh, chương trình kinh tế Fulbright, nên giới hạn hoạt động của DNNN ở mấy lĩnh vực: an ninh, quốc phòng; độc quyền tự nhiên; hàng hóa, dịch vụ thiết yếu và công nghiệp trụ cột. Chỉ cần nêu rõ những ngành ấy là có thể loại bỏ một loạt DNNN hiện nay đang chèn lấn khu vực tư nhân, triệt tiêu cạnh tranh của nền kinh tế.
Chúng ta cần buộc DNNN cạnh tranh bình đẳng; đẩy mạnh cổ phần hóa, kể cả các tập đoàn lớn; chấm dứt DNNN đầu tư tràn lan ra ngoài ngành.
Hơn nữa, “cần hạn chế bắt DNNN phải gánh trách nhiệm phi kinh tế”, TS Tự Anh nhấn mạnh. Chúng ta không nên xem việc trách nhiệm ấy là mặc định DNNN phải gánh. Hiện nay, đó là cái cớ để họ vin vào mỗi khi bị thổi còi về tính kém hiệu quả. Những trách nhiệm chính trị – xã hội nếu có, sẽ được áp dụng bằng một hợp đồng riêng với nhà nước với những ràng buộc cụ thể.
Vấn đề là, “chúng ta có dám rũ bỏ chuyện nhà nước kinh doanh không?”, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan nêu câu hỏi.
TS Vũ Thành Tự Anh lấy ví dụ, ngay cả khi cơ quan tham mưu như Bộ KH-ĐT đã nhận diện ra vấn đề, thì việc thay đổi cũng khôn dễ. Chuyện các khu kinh tế ven biển là một ví dụ.
Khi thảo luận, chính Bộ KHĐT cho rằng, con số 15 khu kinh tế ven biển là quá nhiều, mà chưa có khu nào đáng gọi là khu kinh tế. Đến lúc VN phải xem lại, chọn lựa một vài khu kinh tế biển để “làm cho ra hồn”
Thế nhưng, cũng chính Bộ KHĐT lại không cưỡng được xu thế, ít lâu sau lại trình thêm 3 khu kinh tế biển nữa, thành 18 khu, mà mỗi khu chỉ cách nhau 40-50km.
Sự thay đổi ấy, “phải dũng cảm mới có thể thực hiện được”, TS Tự Anh nói.
Nguồn: tuanvietnam
****
Tin AFP/Lê Quốc Tuấn. X-CafeVN chuyển ngữ Các cải cách kinh tế của Việt Nam phải đối diện với cơn khủng hoảng về niềm tin

Tin từ TP. HO-CHI-MINH – Khi Việt Nam phải chiến đấu với nạn lạm phát phi mã và giá trị tiền đồng suy giảm nặng nề, một thách thức mới đã nổi lên – đó là sự sụp đổ niềm tin vào khả năng chữa trị nền kình tế đau yếu của của nhà nước.
Chăm chú theo dõi cuộc công thành dễ vỡ của nước láng giềng Trung Quốc, ám ảnh theo đuổi cuộc tăng trưởng của Việt Nam đã kéo dài được hai thập kỷ cho đến khi mối đe dọa kinh tế buộc họ phải thay đổi chú tâm đến sự ổn định trong năm nay.
Đảng Cộng sản cầm quyền, vốn có toàn quyền kiểm soát tại quốc gia độc đảng này, đã công bố một cuộc đại tu mô hình kinh tế trong Đại hội năm năm một lần vào tháng Giêng và hàng loạt các biện pháp thắt chặt tiền tệ và thuế quan được đưa ra sau đó.
Nhưng khi áp lực tiếp tục chồng chất lên nền kinh tế , chinh bản thân hệ thống chính trị đã trở thành nghi vấn từ các doanh nghiệp và nhân dân Việt Nam.
“Những gì đang xảy ra tại Việt Nam là một cuộc khủng hoảng về niềm tin”, một nhà đầu tư nước ngoài trong khu doanh nghiệp trọng tâm ở phía Nam thành phố Hồ Chí Minh đã nói với AFP như thế.
Trong năm 2008, khi cuộc khủng hoảng tài chính quét ngang toàn cầu, chính quyền Việt Nam phản ứng bằng cách bơm vào nền kinh tế một thanh khoản khổng lồ và tích trữ các bong bóng (đổ vỡ) theo cấp số nhân.
Công ty quốc doanh đóng tàu Vinashin đã bắt tay vào một loạt các khoản đầu tư, chồng chất lên thành các khoản nợ trị giá 4,4 tỷ USD để cuối cùng nhìn thấy mình gần như phá sản.
Hiện nay, Việt Nam đang cố gắng làm suy giảm tỷ lệ lạm phát cao nhất châu Á của mình – gần 22% vào tháng Mười – cắt giảm thâm hụt thương mại và tăng cường gía trị tiền đồng, vốn đã trải qua bốn lần phá giá trong 15 tháng.
Các nhà chức trách đã nâng lãi suất để cố gắng ngăn chặn đầu cơ và làm nguội nền kinh tế, chồng chất áp lực rất lớn lên các doanh nghiệp nhỏ và vừa với việc các chủ cho vay hiện đang tính lãi suất lên tới 20%.
Các chuyên gia dự đoán cơn đau này tối thiểu sẽ còn tiếp tục trong 18 tháng nữa.
Nhà đầu tư này cho biết: “Cái giá phải trả là hết sức lớn. Hiện trên các vỉa hè đã có một số tử thi nằm ngổn ngang”.
Nhưng mặc dù ông nói rằng các biện pháp là “cần thiết”, những người khác vẫn đang tự hỏi không biết các biện pháp như thế có đủ hay không.
Dominic Scriven, Tổng giám đốc Dragon Capital, cho biết trong năm năm qua đã thấy mô hình kinh tế của Việt Nam “mất cân bằng”.
“Vấn đề là ở chỗ, mọi người có nhận ra được điều ấy và các biện pháp đưa ra có đủ để khôi phục lại sự cân bằng hay không ”
Các dấu hiệu gần đây là các doanh nghiệp trong và ngoài nước vẫn chưa được thuyết phục.
Theo số liệu chính thức, các cam kết đầu tư trực tiếp của nước ngoài vào Việt Nam đã giảm gần một phần tư trong mười tháng đầu năm nay đến 11,3 tỷ USD.
Theo một khảo sát của Phòng Thương mại Âu châu được công bố vào đầu tháng này, niềm tin trong kinh doanh đã suy giảm ba quý liên tiếp trong năm 2011.
Cho đến nay, các biện pháp nhằm ổn định nền kinh tế đã thất bại không làm suy giảm được những lo lắng của cộng đồng doanh nghiệp về triển vọng kinh tế vĩ mô”, khảo sát này cho biết.
Ở một đất nước vẫn còn đậm nét của một nền văn hoá mờ đục kế thừa từ nhiều năm chiến tranh, thật khó để xác định được tình hình thật sự ra sao.
Và khi ngay cả những hình ảnh chính thức còn quá xa cách với màu hồng lạc quan – với việc chỉ còn số lượng dự trữ ngoại hối chỉ đủ tám tuần và những lo ngại về mức độ nợ xấu của các ngân hàng công cộng – sự thiếu sót về tầm nhìn thật là đáng lo ngại.
Điểm chuẩn của VN-Index tại thị trường chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh, từng mở ra với phô trương lớn trong năm 2000, đã suy giảm mạnh chỉ còn 383 điểm vào tháng Tám năm nay, chỉ còn được 1/3 đỉnh cao của nó trong năm 2007 sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới.
Thật quá khác biệt với những năm 1990 khi Việt Nam, khi đó từng được mô tả như là nền kinh tế con hổ “tiếp theo của châu Á , nhảy vọt lên sân khấu thế giới với một lộ trình tưởng như không thể ngăn cản cho một sự thành công sẽ mở ra các dải đất bạt ngàn chưa từng khai phá và huy động được một lực lượng lao động trẻ, rẻ tiền của đất nước.
Nhưng nền kinh tế đã phải vất vả để thực hiện lời hứa đó.
Jonathan Pincus, nhà kinh tế gia và là Viện trưởng Trường Fulbright tại thành phố Hồ Chí Minh, cho biết thâm hụt thương mại lớn của đất nước – 12,4 tỷ USD trong năm 2010 – là một dấu hiệu cho thấy chiến lược tăng trưởng trước đó đã hết hạn hiệu lực.
“Việt Nam có vẻ như sa lầy vào việc sản xuất cùng một thứ loại … ngày càng nhiều cà phê, gạo, hạt điều, giấy, áo sơ mi và giày dép – và đang gặp khó khăn khi di chuyển vào việc sản xuất có giá trị cao hơn, do đó, rất nhiều mặt hàng phải nhập khẩu từ Trung Quốc”, ông nói.
Các tổ chức nhà nước đã thất bại trong việc tán thành các cải cách quan trọng, ông nói thêm. “Mọi người đều biết đã đến lúc phải có một chiến lược khác, nhưng họ biết mình không có cơ cấu chính trị đủ đoàn kết để thực hiện”.
Ngay cả những người dân Việt Nam bình thường cũng biểu hiện sự lo lắng về tương lai kinh tế, đã vứt bỏ tiền (đồng) để tìm đến nơi trú ẩn an toàn tương đối của vàng và đồng USD trong những tháng gần đây – theo một số nguồn tin, động thái này được một số ngân hàng hùa theo, vì mối lợi hào phóng bằng việc suy đoán từ giá trị tiền đồng.
Một doanh nhân, yêu cầu giữ kín danh tính, đã cho biết “Ta có những người đang bỏ phiếu bằng cách duy nhất mà họ có thể bỏ phiếu mà là bán đồng tiền ra. Vì vậy, tất cả mọi người – các hộ gia đình, công ty, ngân hàng, doanh nghiệp quốc doanh, người của chính phủ – đã bán tiền đồng Việt Nam ra”.
Đó là bằng chứng về sự mất lòng tin chung, ông nói, và các cơ quan có thẩm quyền “có nhiều việc phải làm để chứng tỏ mình xứng đáng với nhiệm vụ được ủy thác” của người dân.
Nguồn: Asia One x-cafevn

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: