Hoàngquang’s Blog

29/09/2010

Mỹ và Asean siết chặt quan hệ trước tham vọng bá quyền của Bắc Kinh

Filed under: ASEAN,VN-Hoa Kỳ — hoangquang @ 10:10 sáng
Tags: ,

Mỹ và Asean siết chặt quan hệ trước tham vọng bá quyền của Bắc Kinh-Tú Anh
Đăng bởi bvnpost on 27/09/2010

& Mỹ, Trung Quốc và Asean: Một tam giác chiến lược mới
I

Tổng thống Hoa Kỳ chụp ảnh chung với các lãnh đạo ASEAN. Từ trái qua phải: Chủ tịch Lào, Chủ tịch Việt Nam, Tổng thống Mỹ, Tổng thống Philippines, Thủ tướng Malaysian (New York, 24/09/2010). REUTERS/Jason Reed

Trong cuộc họp thượng đỉnh Washington – Asean lần hai vào ngày hôm qua tại NewYork, Tổng thống Mỹ và các nhà lãnh đạo Đông Nam Á tìm cách củng cố mối quan hệ trên mọi lĩnh vực từ chính trị, kinh tế đến an ninh. Tổng thống Barack Obama khẳng định quyết tâm của Mỹ đóng vai trò then chốt tại Châu Á, trong lúc ông Nguyễn Minh Triết, Chủ tịch Việt Nam, kiêm Chủ tịch luân lưu Asean, tuyên bố hai bên sẽ tăng cường hợp tác bảo vệ hòa bình trong khu vực. Những lời cam kết trên đây được đưa ra vào lúc Bắc Kinh công khai làm mưa làm gió tại biển Đông.
Theo AFP, mở đầu hội nghị thượng đỉnh Hoa Kỳ-Asean lần hai tại New York, Tổng thống Barack Obama long trọng tuyên bố với các nhà lãnh đạo Đông Nam Á: «với tư cách là Tổng thống, tôi tuyên bố một cách rõ ràng là Hoa Kỳ có ý định đóng vai trò quan trọng tại châu Á. Hoa kỳ đã tăng cường các liên minh cũ, đẩy mạnh quan hệ với đối tác mới… như với Trung Quốc, và một lần nữa chúng tôi tham dự vào quan hệ với các tổ chức cấp vùng, trong đó có Asean».
Tổng thống Mỹ giải thích là Asean với 10 nước thành viên, gồm Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Philippines, Singapore, Malaysia, Brunei, Miến Điện, Cam-bốt và Lào «đang giữ một vai trò quyết định trong khu vực và có thể trở thành một thế lực tích cực trong việc điều hành các vấn đề trên thế giới».

Đáp lại thông điệp của Tổng thống Obama, Chủ tịch Việt Nam Nguyễn Minh Triết tuyên bố: «Asean rất mong muốn nâng quan hệ với Mỹ lên một tầm cao mới để duy trì hòa bình ổn định, và phát triển trong khu vực».
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Asean lần hai là bước chuẩn bị cho chuyến công du châu Á của Tổng thống Obama vào đầu tháng 11 qua 4 nước Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Indonesia, là nơi ông sinh sống lúc thiếu thời.
Trong hồ sơ thương mại, hai bên đồng ý cùng thúc đẩy phát huy buôn bán hai chiều, hiện lên đến 84 tỷ đôla trong sáu tháng đầu năm nay, tăng 28% so với cùng thời kỳ năm ngoái.
Trong lĩnh vực chính trị, Tổng thống Mỹ một lần nữa kêu gọi Miến Điện trả tự do cho tất cả tù nhân chính trị và thật tâm dân chủ hóa chế độ.
Ngoài chủ đề thương mại, đầu tư, hội nghị còn tập trung vào tình hình an ninh cấp vùng. Đây là một vấn đề nóng bỏng do sức mạnh đang lên của Trung Quốc và tham vọng bá quyền của ban lãnh đạo Bắc Kinh.
Bốn ngày trước khi hội nghị khai mạc, Bộ Ngoại giao Trung Quốc lên tiếng trước với lời lẽ cảnh cáo chống lại điều mà Bắc Kinh gọi là «mọi tuyên bố can thiệp vào chủ quyền không thể tranh cãi được của Trung Quốc» tại Biển Đông.
Lập trường nước lớn của Trung Quốc cũng đã được Thủ tướng Ôn Gia Bảo đề cập đến trong cuộc gặp với Tổng thống Mỹ hôm thứ năm, bên lề khóa họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.
Tuy nhiên, dù không gọi đích danh Trung Quốc, nhưng bản thông cáo chung của thượng đỉnh Hoa Kỳ – Asean công bố hôm qua thứ Sáu 24 tháng 9 năm 2010 «khẳng định tầm quan trọng của nền hòa bình và ổn định trong khu vực, của an ninh hàng hải, của quyền tự do giao thông trên biển theo quy định của luật quốc tế» và kêu gọi «giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp ôn hòa».
Thái độ dấn thân của Mỹ còn được biểu lộ qua lời hứa của Tổng thống Obama là ông sẽ tham dự hội nghị thượng đỉnh Đông Á vào năm tới tại Jakarta, thúc đẩy chiến lược phát huy ảnh hưởng trong khu vực, một chính sách vốn bị các chính quyền tiền nhiệm xem nhẹ.
Tại biển Hoa Đông, Trung Quốc tiếp tục gây sức ép ngoại giao với Nhật Bản, buộc Tokyo phải xin lỗi và bồi thường, sau vụ bắt một thuyền trưởng tàu cá Trung Quốc gần đảo Điếu Ngư (Senkaku).
Căng thẳng về địa lý chính trị đi đôi với thái độ khăng khăng của Bắc Kinh về chính sách kềm giá đồng nhân dân tệ để cạnh tranh bất chính với hàng hóa Tây phương.
Xung khắc Mỹ Trung có nguy cơ trầm trọng thêm trong bối cảnh quốc hội Mỹ chuẩn bị biểu quyết các biện pháp trả đũa Bắc Kinh.
Theo giới phân tích, tuy là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an và biểu lộ quyết tâm làm đại cường, nhưng ban lãnh đạo Bắc Kinh dường như không quan tâm đến quyền lợi của các nước láng giềng và quyền lợi chung của cộng đồng thế giới.
T.A
Nguồn: RFI

http://anonymouse.org/cgi-bin/anon-www.cgi/http://boxitvn.wordpress.com/2010/09/27/m%E1%BB%B9-v-asean-si%E1%BA%BFt-ch%E1%BA%B7t-quan-h%E1%BB%87-tr%C6%B0%E1%BB%9Bc-tham-v%E1%BB%8Dng-b-quy%E1%BB%81n-c%E1%BB%A7a-b%E1%BA%AFc-kinh/

II
Đăng bởi anhbasam on 28/09/2010
The Nation (Thái Lan)

Mỹ, Trung Quốc và Asean:
Một tam giác chiến lược mới

Kavi Chongkittavorn
Ngày 27-9-2010
Đừng để tâm trạng lễ hội của “Tiết trung thu” – lễ hội vào giữa mùa thu ở Bắc Kinh – đánh lừa bạn. Suốt những ngày nghỉ lễ tuần trước, các quan chức tại Triệu Dương Môn – bộ Ngoại giao Trung Quốc – đã làm việc không ngơi nghỉ sau những ngôn ngữ cử chỉ và từng từ ngữ của các nhà lãnh đạo Asean và Mỹ trước, trong và sau cuộc gặp thứ hai của họ ở New York ngày 24/9. Bắc Kinh muốn biết liệu họ có cùng nhau chống lại Trung Hoa hay không.
Tuyên bố chung được đưa ra sau cuộc gặp thượng đỉnh hôm thứ Sáu giữa Tổng thống Barack Obama và các lãnh đạo Asean khá toàn diện và tích cực, thể hiện được cả thiện ý của hai bên, mà không gây mếch lòng bạn bè và đồng minh của họ. Nó bao gồm hai thông điệp rõ ràng.
Trước hết, từ nay, Asean và Mỹ là đối tác chiến lược trong những nguyên tắc và chính sách. Điều này thể hiện một cam kết đại nhảy vọt, dựa trên quan điểm mà trước kia Washington chưa đề cao về Asean và các lập trường của nhóm này về các vấn đề toàn cầu.
Nỗ lực hợp tác này, vốn vẫn còn chặng đường dài phải đi, sẽ có những kết quả sâu rộng trong việc định hình bối cảnh chiến lược tương lai tại châu Á. Để hoàn thành sứ mệnh này, một nhóm danh nhân sẽ được thành lập nhằm chuẩn bị một kế hoạch hành động năm năm (2011-15) vào cuối năm tới khi họ gặp lại nhau tại Indonesia.
Thứ hai, đối tác chiến lược Asean – Mỹ không nhằm vào Trung Quốc nhưng vì hoà bình và ổn định trong khu vực. Nó tránh đề cập tới vấn đề ở biển Hoa Nam [Biển Đông] và những quan điểm của Mỹ đưa ra tại Hà Nội hồi tháng 7. Tuyên bố dự thảo trước đó do Mỹ đề xuất, chỉ rõ tranh chấp và cách giải quyết, cuối cùng đã bị huỷ bỏ theo yêu cầu của các nhà lãnh đạo Asean. Tiếng tăm nên đi cùng họ vì sức kháng cự mạnh mẽ và thống nhất trong việc né tránh áp lực từ phía Mỹ.
Nó được thay thế bởi một tuyên bố mang ý nghĩa tổng quát hơn (đoạn 18), đoạn tái khẳng định tầm quan trọng của không cản trở thương mại, tự do hàng hải và những điều luật quốc tế liên quan bao gồm giải quyết hoà bình các tranh chấp. Với giới phân tích đối ngoại, đoạn văn tự giải thích này không cần bất cứ lập luận tỉ mỉ nào hơn, nó tự động dùng để chỉ biển Hoa Nam [Biển Đông] và một quy định hành xử cốt lõi hiện có mà Asean thúc đẩy.
Sau khi dự thảo tuyên bố chung bị rò rỉ với giới truyền thông Mỹ trước cuộc gặp New York, cơ cấu ngoại giao của Trung Quốc lao vào hoạt động tối đa. Bắc Kinh đưa ra một chỉ thị với tất cả các đại sứ quán của nước này ở mọi quốc gia châu Á, thúc giục bác bỏ tài liệu Mỹ đã chuẩn bị, nếu không sẽ có hậu quả nghiêm trọng trong quan hệ ngoại giao. Về phía Trung Quốc, danh nghĩa duy nhất của cuộc xung đột – mà họ lập luận chẳng liên quan gì tới Mỹ – là tương đương với một nỗ lực nhằm quốc tế hoá vấn đề nhạy cảm này.
Ít nhất trong thời gian này, các nhà lãnh đạo châu Á đã khôn ngoan để thu hút mối quan tâm thực sự nghiêm túc của Trung Quốc. Mỹ cũng tương tự như vậy. Sau tất cả, nó đã thành công trong việc nâng cao tầm nhìn về biển Hoa Nam [Biển Đông] và tầm quan trọng của quan hệ chiến lược Asean – Mỹ. Với những nỗ lực hiện tại của cả Mỹ và Trung Quốc trong việc phát triển mối quan hệ mềm mỏng về tiền tệ và các vấn đề kinh tế khác, khăng khăng chuyện tranh chấp hàng hải sẽ gây ra ảnh hưởng tiêu cực với mối quan hệ song phương quan trọng nhất thế giới.
Với cương vị chủ tịch Asean, Việt Nam đã thảo luận vấn đề này một cách thận trọng, khi biết rõ bất kỳ sự thể hiện hăng hái nào sẽ khiến Trung Quốc nhíu mày. Các chủ tịch Asean trước – Singapore và Thái Lan – cả hai đều không phải là nước tuyên bố chủ quyền tại biển Hoa Nam – cũng tránh chuyện này. Khá thú vị khi nhận thấy rằng, cho dù Hà Nội rất thận trọng, thì quan hệ Trung Quốc – Việt Nam vẫn tiếp tục tổn thất. Mặc dù một số nhà lãnh đạo hàng đầu Việt Nam đã thăm Trung Quốc trong năm nay để kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoạigiao hai bên, thì chưa một lãnh đạo cấp cao Trung Quốc nào đặt chân đến Việt Nam.
Suốt 15 năm qua sau vụ việc Rặng đá ngầm Vành khăn (Mischief Reefs) tháng 3/1995, Asean và Trung Quốc đã khá thành công trong việc kiềm chế xung đột như một vấn đề song phương đơn thuần. Sau đó, chính xác là 64 ngày trước đây, Mỹ đã vào cuộc tranh cãi bằng việc bình luận trên phương diện quốc tế về cuộc xung đột lãnh thổ lâu dài này với khẳng định tự do và an ninh hàng hải. Trong khi mối quan tâm này không phải là mới, thì thời gian và cách thức Mỹ thể hiện lại mới. Bằng cách định vị sự ủng hộ với Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Hoa Nam [Biển Đông] (2002) giữa Asean và Trung Quốc, Washington đã thực sự vẫy một lá cờ đỏ quốc tế – không đề cập tới tranh cãi gần đây mà Trung Quốc đã có với Nhật Bản và Hàn Quốc.
Quyết định kép của Washington trong việc ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác tháng 7 năm ngoái, và gia nhập hội nghị thượng đỉnh Đông Á gần đây đã san bằng cấp chiến lược trên sân chơi, nếu không phải lớn hơn, với ưu thế Trung Quốc chiếm giữ lâu nay. Điều này giải thích vì sao Bắc Kinh đã có cách phản ứng mạnh mẽ. Bất chấp quan hệ Asean – Trung Quốc gần gũi hiện nay, ở đây vẫn có một điểm đen – không hề có tiến triển trong hợp tác chung liên quan tới biển Hoa Nam.
Xem xét từ cách thể hiện của các lãnh đạo Asean, họ nghĩ họ có những gì gọi là mời những cường quốc lớn tham gia cuộc chơi chính trị thực sự tại sân sau của họ. Trong bốn thập niên qua, Asean đã vui vẻ với cương vị đòn bẩy để những người chơi ấy trao đổi quan điểm và xây dựng lòng tin. Họ thích Asean vì đó là thực tế không đe doạ hay gây hại. Gìơ đây, khi gió đổi chiều chuyển hướng về Đông Á, Asean muốn gia tăng thị phần và cũng trở thành một người chơi – không còn dễ tổn thương – như trong Chiến tranh Lạnh. Định hình chiến lược tương lai ảnh hưởng tới các cường quốc trong khu vực là mục tiêu chung của họ.
Do các cường quốc – cả lớn và nhỏ – đều có sự can dự vào trong cấu trúc và văn hóa chính trị của Asean nên câu hỏi thường được đặt ra trong những ngày này là: Liệu Asean có thể cùng lúc xoay xở nổi với tất cả các cường quốc này? Asean là một thành tố then chốt hay chỉ là một người đứng ngoài cuộc? Hợp tác và cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc có làm xói mòn tình đoàn kết của Asean? Làm thế nào để Asean không trở thành công cụ của Mỹ hoặc của Trung Quốc?
Với mối quan hệ tay ba Asean, Trung Quốc và Mỹ, thật khó để dự đoán kết quả. Ví dụ, nếu Asean và Trung Quốc lại không vượt qua được bất đồng về đường lối thực hiện các đề xuất của họ tại vùng biển tranh chấp trong tương lai gần, nó có thể bị quy cho là do nhân tố Mỹ. Điều đó sẽ dẫn tới những quan điểm cứng rắn hơn của Asean và Trung Quốc. Bắc Kinh từng tuyên bố chủ quyền của họ tại biển Hoa Nam là không thể bàn cãi, giống như Đài Loan, đây là một trong những lợi ích cốt lõi quốc gia của họ.
Có nhiều cách thức khác nhau chứ không riêng gì cách nào, kết quả của cuộc họp tại New York giờ đây có thể mang lại một động lực lớn hơn, cần thiết để cả Trung Quốc và Asean cùng làm việc gần gũi hơn nhằm phá vỡ thế bế tắc và tạo ra những tiến triển trên mặt trận này.
Các bên phải dàn xếp và đồng thuận về một thứ ngôn ngữ mà các bên đều chấp nhận được, để từ đó có tiến triển trong đường lối thực hiện. Thực tế là để làm chệch hướng sự can dự của bên ngoài vào cuộc tranh chấp này, hai bên sẽ phải chứng tỏ mình có khả năng ngăn chặn, kiềm chế và cùng giải quyết các thách thức chung trong khu vực.

Người dịch: Nguyễn Hùng
Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2010
Nguồn: The Nation
http://anonymouse.org/cgi-bin/anon-www.cgi/http://anhbasam.com/2010/09/28/677-m%E1%BB%B9-trung-qu%E1%BB%91c-va-asean-m%E1%BB%99t-tam-giac-chi%E1%BA%BFn-l%C6%B0%E1%BB%A3c-m%E1%BB%9Bi/

Advertisements

Gửi bình luận »

Không có bình luận

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: